Στίχοι
Δένδρου είχα στην αυλή μου τζάνου μ',
κυπαρίσσι στου μπαξέ μου,
κυπαρίσσι στου μπαξέ μου τζάνου μ',
του πουτίζω μαύρου δάκρυ,
του πουτίζω μαύρου δάκρυ τζάνου μ',
του φαρμάκωσα του δένδρου,
του φαρμάκωσα του δένδρου τζάνου μ'
κι έπεσαν τα φύλλα τ’ κάτου,
κι έπεσαν τα φύλλα τ’ κάτου τζάνου μ',
έσκυψα να τα μαζέψου,
έσκυψα να τα μαζέψου τζάνου μ',
βρίσκου ένα δαχτυλίδι,
βρίσκου ένα δαχτυλίδι τζάνου μ',
όνομα είχε γραμμένου,
όνομα είχε γραμμένου τζάνου μ',
τ’ όνομα του λέν' Μετάξω.
Σχετικά με το τραγούδι
Ερωτικό άσμα που προέρχεται από τα χωριά της ενδυματολογικής ομάδας των Μεταξάδων, στην Άνω κοιλάδα του Ερυθροποτάμου. Εκεί ακούγεται και χορεύεται με την ονομασία «Δεντρίτσι», η οποία έχει δώσει το όνομά της και στον τοπικό αντικριστό χορό.
Το περιεχόμενο του τραγουδιού δημιουργεί ένα λυρικό σκηνικό: ένα δέντρο στην αυλή ποτίζεται με «μαύρο δάκρυ», «φαρμακώνεται» και, καθώς τα φύλλα του πέφτουν, φανερώνει ένα δαχτυλίδι χαραγμένο με το όνομα «Μετάξω». Το δαχτυλίδι λειτουργεί ως συμβολισμός συναισθηματικού δεσμού ή αρραβώνα, ενώ οι προσφωνήσεις «τζάνου μ’» προσδίδουν τρυφερό, προσωπικό χαρακτήρα που συνδέει το τραγούδι με τη θρακιώτικη λυρική ερωτική παράδοση.
Στη σημερινή εποχή, το τραγούδι σώζεται μέσα από ηχογραφήσεις και παρουσιάσεις που συνδέονται με τους Μεταξάδες και τα γειτονικά χωριά, όπως η Λάδη και οι Ασβεστάδες. Αναφορές δείχνουν ότι παραλλαγές του απαντούν σε διάφορες περιοχές της ιστορικής Θράκης -στην Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία- με διαφορετικές μελωδίες, ρυθμούς και μορφές χορού. Η εκδοχή των Μεταξάδων ξεχωρίζει ως μαντηλάτος, αντικριστός χορός με ρυθμό 7/8.