Στίχοι
κι του Τουκμάκ τρανό χουριό, στου γ,κόσμου ξιακουσμένου,
του ζήλευε η Βουλγαριά, του εχθρεύουνταν οι Τούρκοι.
Τρίτη μέρα, Τρίτη μέρα, Τρίτη μέρα ξημέρουνι,
Τρίτη μέρα ξημέρουνι τα Δώδικα τ' Αϊ-Πουστόλ',
τα Δώδικα τ᾿Αϊ-Πουστόλ' κατεύκαν Τούρκοι στου Τουκμάκ.
Τα κουμιτάτα ήρθανι που μέσ που την τουρκία
για να πατήσουν του χουριό, να κάψουν να ρημάξουν,
δε μ,πόρισαν να του πατήσ’ κι αδέ κι να του κάψουν.
Υπηριτούσι στου χουριό, ου Λουχαγός ου Σώκους,
ου Σώκους ο Λεβέντης μας, μι τρία φανταράκια.
Απού βραδύς του κύκλουσαν κι τόχουν κυκλουμένου
κι του γλυκό ξημέρουμα, εξόρμηση μας κάνουν,
χειρουβουμβίδις ρίχνουνι, τουν πανικό να σπείρουν.
Ξυπνάει ου Γιάννης Λουχαγός, παίρνει τα φανταράκια
κι τρεις πουλίτες έπιρνι κι αυτούς όπλα τους δίνει.
Κιαπάν᾽ στ᾽ αλώνια έβγηναν, τους τούρκους ν’ αντικρίσουν.
Μι του Ντηλμπί τους κύτταζι, μι του Ντηλμπί τους γλέπει,
δεν ήταν ένας, μάνη μ’, κι δυο, μόν’ ήταν δυο χιλιάδις δυο.
Τουν Λουχαγό ζυγώσανι, κουντεύουν να τουν πιάσουν
κι ου Λουχαγός εσκόπεψι, τουν αρχηγό τ,ς σκουτώνει,
τουν δεύτιρουν εσκώτουσι ου Αλιξαντρής Μοιρούδης
κι ου Ράλλης ου Νικόλαους τουν τρίτου ρίχνει κάτου.
Χουροφυλάκων απόσπασμα, πάνου στουν Αϊ-Ηλία,
βαρνούν κι κείν’ Κουμητατζή, τουν παίρνουνι του φέσι,
στουν Λουχαγό του φέρνουνι, τους δίν’ τα συχαρίκια
κι του χουρό εστήσανι, μέσα στου μισουχώρι.
-Ιμείς, πιδιά μ', ουχτώ νουμά τ', Κουμήτις δυο χιλιάδις,
'που μας χτυπήθκι μια γριά, κι ένα μικρό πιδούδι.
Κουμήτις γίνανι νεκροί, οι τέσσιρις νουμάτοι,
κι οι κάτοικοι μέσ’ στου χουριό, απ’ τη χαρά τους κλαίνι,
ευχές πουλλές τουν δίνουνι τουν Σώκου τουν λεβέντη.
Σχετικά με το τραγούδι
Ιστορικό τραγούδι των Μεταξάδων, μέσα στο οποίο περιγράφεται ο τρόπος αντίδρασης και αντίστασης των κατοίκων του χωριού, στην προσπάθεια κατάληψης των Μεταξάδων από τους Τούρκους το 1912. Οι Τούρκοι δεν κατοίκησαν ποτέ στο χωριό, όμως ήταν το όνειρό τους να το κατακτήσουν. Προσπάθησαν να έρθουν στο χωριό κρυφά, αλλά τους εντόπισαν οι κάτοικοι. Ενημέρωσαν τον Λοχαγό Γιάννη Σώκο, ο οποίος με δύο στρατιώτες πήγε σε μια τοποθεσία έξω από το χωριό που ονομάζονταν “αλώνια”. Εκεί είδε πως οι Τούρκοι δεν ήταν πολλοί, περίπου μια διμοιρία σαράντα ατόμων και έτσι παράταξε τους στρατιώτες του αραιά, για να φαίνονται πολλοί. Τους αιφνιδίασε ρίχνοντας χειροβομβίδες. Οι κάτοικοι του χωριού βοηθούσαν με ότι μπορούσαν. Ένας από αυτούς ανέβηκε στο καμπαναριό της εκκλησίας και πυροβολούσε για να γίνει αντιληπτό στα απέναντι ελληνικά φυλάκια, ότι επιτίθεντο οι Τούρκοι στους Μεταξάδες. Έτσι όλοι μαζί έδιωξαν τους Τούρκους με αποτέλεσμα να μην επιχειρήσουν άλλη φορά επίθεση.
Συρτός, επτάσημος χορός, ο οποίος χορεύεται από άντρες και γυναίκες. Η λαβή έχει σχήμα W με τα χέρια να κατεβαίνουν στο 6ο και 7ο βήμα και να ανεβαίνουν στο 8ο με 9ο. Τραγουδιέται και χορεύεται πάντα, κατά τη γιορτή των Αγίων Αποστόλων, καθώς και στα γλέντια που γίνονται στην πλατεία.