«Βασιλκούδα / Στο χωρίον Μεταξάδες»

Το τραγούδι μιλά για τον Γιάννη τον Δήμαρχο, έναν άνθρωπο που σημάδεψε την τοπική ιστορία και τη λαϊκή μνήμη. Ο Ιωάννης Μαντάς ή Μαντούδης, όπως ήταν το πλήρες όνομά του, γεννήθηκε το 1881 και έφυγε από τη ζωή το 1962. Υπηρέτησε ως Δήμαρχος την περίοδο 1920–1923, από όπου και προήλθε το παρατσούκλι που τον ακολούθησε σε όλη του τη ζωή.

Ο πρώτος μεγάλος έρωτας του Γιάννη ήταν η Τριανταφυλλιά, γεννημένη το 1884, αλλά η ζωή του επιφύλασσε σκληρές δοκιμασίες· η Τριανταφυλλιά έφυγε πρόωρα από τη ζωή, αφήνοντάς τον χήρο και βαθιά πληγωμένο. Παρ’ όλα αυτά, δεν άφησε τη μοναξιά να τον λυγίσει.

Σύντομα ξαναβρήκε τη συντροφιά στο πρόσωπο της Δέσποινας, νεότερης κατά έναν χρόνο. Το 1910 γεννήθηκε η κόρη τους, Ζωή, όμως κατά την επιστράτευσή του στους Βαλκανικούς Πολέμους στην Ανδριανούπολη, πληροφορήθηκε ότι μια επιδημία είχε αφαιρέσει τη ζωή τόσο της γυναίκας όσο και της κόρης του.

Παρά τη θλίψη, ο περιβόητος Δήμαρχος της Θράκης βρήκε ξανά τη δύναμη να προχωρήσει. Λίγο αργότερα παντρεύτηκε τη Μαρία Τσιακιρούδη, γνωστή στο χωριό ως Θοδώρα ή Θοδωρούλα (γεν. 1886). Αν και ο γάμος τους δεν απέφερε παιδιά, η σχέση τους ήταν γεμάτη ζεστασιά και συντροφικότητα.

Η επιθυμία του Γιάννη να αποκτήσει παιδιά παρέμεινε ζωντανή· έτσι, χώρισε τη Θοδώρα και παντρεύτηκε τη Βασιλική Μπακαλούδη, γνωστή σε όλους ως Βασιλκούδα, που έζησε μέχρι το 1975. Ο τέταρτος αυτός γάμος δεν αναγνωρίστηκε από την Εκκλησία, όμως τίποτα δεν στάθηκε εμπόδιο στην ευτυχία τους. Ο Γιάννης και η Βασιλικούδα έζησαν μαζί μέχρι το τέλος της ζωής του, έχοντας αποκτήσει τρία παιδιά: τον Χρήστο, την Τριανταφυλλιά και τον Παναγιώτη.

Η ζωή του Γιάννη του Δημάρχου είναι στενά συνδεδεμένη με την τοπική παράδοση, και ένας από τους πιο δημοφιλείς τρόπους να τιμάται η μνήμη του είναι μέσω του ζωναράδικου χορού. Ο ζωναράδικος είναι ένας παραδοσιακός χορός με έμφαση στον ρυθμό 6/8 (ή 6/8–8/8), που χορεύεται κυκλικά. Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «ζωνάρι», λόγω του τρόπου που κρατιούνται οι χορευτές, δημιουργώντας μια ζωντανή σύνδεση ανάμεσα στην ιστορία, τη μουσική και την κοινότητα.

Έτσι, η ζωή και οι αγάπες του Γιάννη συνδέονται αρμονικά με τη λαϊκή μουσική και τα έθιμα της Θράκης, αφήνοντας πίσω μια ιστορία που συνεχίζει να εμπνέει και να συγκινεί.