Φωτογραφίa από @Christos Kissoudis

Στις 5 Νοεμβρίου 2026, οι αποκατεστημένοι ναοί σε Μεταξάδες, Παλιούρι και Αλεποχώρι αποδόθηκαν ξανά στη λατρεία και στην τοπική κοινωνία.

Μια σημαντική στιγμή για τη θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά της κοιλάδας του Ερυθροποτάμου αποτέλεσε η απόδοση τριών μεταβυζαντινών ναών του Δήμου Διδυμοτείχου, την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026. Ο Άγιος Αθανάσιος Μεταξάδων, ο Άγιος Παντελεήμονας Παλιουρίου και ο Άγιος Αθανάσιος Αλεποχωρίου άνοιξαν ξανά τις πόρτες τους, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης και συντήρησης, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη.

Για τους κατοίκους των τριών χωριών, οι εκδηλώσεις συνδέθηκαν με την επιστροφή χώρων που αποτελούν μέρος της συλλογικής τους μνήμης. Πρόκειται για μνημεία που διατηρούν τα ίχνη της ζωής προηγούμενων γενεών και εξακολουθούν να συνδέονται με την πίστη, τις παραδόσεις και την ταυτότητα των κοινοτήτων τους.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε στις 14:00 από τον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονα στο Παλιούρι, όπου ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ. Δαμασκηνός τέλεσε τον αγιασμό των θυρανοιξίων. Ακολούθησαν οι επισκέψεις στον Άγιο Αθανάσιο Μεταξάδων και στον ομώνυμο ναό του Αλεποχωρίου. Κάτοικοι, εκπρόσωποι συλλόγων και τοπικών φορέων υποδέχθηκαν την υπουργό και τη συνοδεία της και στα τρία χωριά.

Το έργο υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν την αποκατάσταση των εκκλησιών, τη συντήρηση του διακόσμου τους και τη διαμόρφωση των περιβαλλόντων χώρων, με στόχο την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων.

Ο Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός υπογράμμισε ότι η φροντίδα ενός εκκλησιαστικού μνημείου αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από την επιστροφή του στη ζωή της κοινότητας. Από την πλευρά της, η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στην ευθύνη της Πολιτείας για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και στη σημασία της συνέχειας της λατρευτικής χρήσης των εκκλησιαστικών μνημείων.

Ο Δήμαρχος Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου συνέδεσε την ολοκλήρωση των έργων με τη διατήρηση των δεσμών των κατοίκων με την ιστορία και τις παραδόσεις τους. Παράλληλα, επισήμανε τη συμβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς στην ανάδειξη της υπαίθρου και στις προοπτικές επισκεψιμότητας της περιοχής.

Οι τρεις εκκλησίες διασώζουν αρχιτεκτονικά στοιχεία και τοιχογραφίες που φωτίζουν τη μεταβυζαντινή ιστορία της περιοχής

Οι ναοί των Μεταξάδων, του Παλιουρίου και του Αλεποχωρίου αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της τοπικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής. Η χρήση πέτρας, ξύλου και λάσπης ως συνδετικού υλικού αποτυπώνει τον τρόπο κατασκευής τους και τη σχέση τους με την οικοδομική παράδοση της περιοχής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ζωγραφικός τους διάκοσμος, ο οποίος διατηρεί πολύτιμες μαρτυρίες της θρησκευτικής τέχνης της εποχής.

Ο Άγιος Αθανάσιος Μεταξάδων οικοδομήθηκε μεταξύ 1692 και 1697, ενώ ο νάρθηκας προστέθηκε αργότερα. Στο Ιερό σώζεται σε καλή κατάσταση η παράσταση της Παναγίας Πλατυτέρας. Η επαναλειτουργία του επανασυνδέει την κοινότητα με έναν χώρο που φέρει περισσότερους από τρεις αιώνες ιστορίαςς και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της θρησκευτικής κληρονομιάς του χωριού.

Στον Άγιο Αθανάσιο Αλεποχωρίου, σωζόμενη επιγραφή αναφέρει ότι η αγιογράφηση πραγματοποιήθηκε το 1729. Το εσωτερικό του ναού διαθέτει πλούσιο διάκοσμο, με μορφές αγίων και σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της Θεοτόκου. Στον νάρθηκα ξεχωρίζει η σύνθεση της Δευτέρας Παρουσίας, ενώ ιδιαίτερη εικονογραφική αξία έχει η σχετικά σπάνια απεικόνιση του Αγίου Χριστοφόρου με κεφαλή σκύλου.

Ο Άγιος Παντελεήμονας Παλιουρίου χρονολογείται, με βάση τον τοιχογραφικό του διάκοσμο, στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα. Η εκκλησία έφερε εκτεταμένη αγιογράφηση, μέρος της οποίας διατηρείται μέχρι τις μέρες μας. Στον νάρθηκα σώζεται σημαντικό τμήμα της παράστασης της Δευτέρας Παρουσίας, στοιχείο που αναδεικνύει το ενδιαφέρον του μνημείου για τη μελέτη της μεταβυζαντινής ζωγραφικής.

Την ιστορική εικόνα της περιοχής συμπληρώνουν οι επιτάφιες στήλες του 17ου, του 18ου και του 19ου αιώνα που σώζονται στα κοιμητήρια των Μεταξάδων και του Αλεποχωρίου. Μαζί με τους ναούς, αποτελούν μαρτυρίες για τους χριστιανικούς πληθυσμούς της περιοχής και για τη συνέχεια της παρουσίας τους στον τόπο.

Μαθητές, παραδοσιακά δώρα, τραγούδια και σπιτικά κεράσματα συνόδευσαν την υποδοχή στα τρία χωριά.

Στους Μεταξάδες, ιδιαίτερη παρουσία είχαν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί του Δημοτικού Σχολείου και του Γυμνασίου – Λυκείου. Η συμμετοχή τους συνέδεσε την επαναλειτουργία του ναού με τη νέα γενιά του χωριού, ενώ μια μαθήτρια του Λυκείου πρόσφερε ανθοδέσμη στην Υπουργό Πολιτισμού.

Ο πρόεδρος της Κοινότητας Μεταξάδων, Χρήστος Κισσούδης, προσέφερε στη Λίνα Μενδώνη δώρα εμπνευσμένα από την τοπική γυναικεία φορεσιά: μια παραδοσιακή μαντίλα, φλουριά κεντημένα σε βελούδινη κορδέλα και ένα κεντητό μαντίλι.  Γυναίκες του χωριού ετοίμασαν επίσης παραδοσιακά εδέσματα για τους παρευρισκομένους.

Στο Παλιούρι, η φιλοξενία είχε τη γεύση της τοπικής κουζίνας. Οι γυναίκες του χωριού πρόσφεραν πίτες, μικίκια, γλυκά και άλλα σπιτικά κεράσματα, συμμετέχοντας με τον δικό τους τρόπο στη γιορτή για την αποκατάσταση του Αγίου Παντελεήμονα. Η πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, Πόλυ Αραμπατζή, παρέδωσε στην υπουργό μια αγιογραφημένη εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα και ένα καλάθι με προϊόντα του χωριού, ως ευχαριστία και ενθύμιο της επίσκεψης.

Στο Αλεποχώρι, η υποδοχή συνεχίστηκε στον Σύλλογο Γυναικών με τοπικές λιχουδιές και τραγούδι. Οι δύο ιεροψάλτες, Χρήστος Κισσούδης και Δημήτρης Αρβανιτούδης, αφιέρωσαν στη Λίνα Μενδώνη το τραγούδι «Δώδεκα ευζωνάκια», προσθέτοντας μια ξεχωριστή μουσική στιγμή στις εκδηλώσεις για την απόδοση του Αγίου Αθανασίου.

Τις εκδηλώσεις τίμησαν, μεταξύ άλλων, ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Χρήστος Δερμεντζόπουλος, ο Βουλευτής Έβρου Αναστάσιος Δημοσχάκης, ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης και η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου. Παρευρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου Δόμνα Τερζοπούλου, εκπρόσωποι πολιτιστικών φορέων και πλήθος κατοίκων.

Στους Μεταξάδες συμμετείχαν ακόμη οι ιερείς της περιοχής, εκπρόσωποι των τοπικών κοινοτήτων, ο Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μεταξάδων και ο Σύλλογος Καστροπολίτες Διδυμοτείχου. Η παρουσία τους, μαζί με τη συμμετοχή των σχολείων και των κατοίκων, έδωσε στην τελετή χαρακτήρα κοινής γιορτής.

Η αποκατάσταση των τριών μεταβυζαντινών ναών διαφυλάσσει ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας της περιοχής Μεταξάδων. Με την επιστροφή τους στη λατρεία και στην κοινωνική ζωή των χωριών, ο Άγιος Αθανάσιος Μεταξάδων, ο Άγιος Παντελεήμονας Παλιουρίου και ο Άγιος Αθανάσιος Αλεποχωρίου συνεχίζουν την πορεία τους ως χώροι πίστης, μνήμης και συνάντησης των γενεών.