Η παραδοσιακή οικοδομική τέχνη των Μεταξάδων βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας νέας αρχιτεκτονικής έρευνας. Το Studio MNEME, μέσα από την επιτόπια καταγραφή του, αποτυπώνει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία που έχουν τα σπίτια και οι φούρνοι του οικισμού, αναδεικνύοντας τις τεχνικές λεπτομέρειες της κατασκευής τους.

Τι είναι το Studio MNEME;

Το Studio MNEME αποτελεί ένα ψηφιακό αρχιτεκτονικό ημερολόγιο και μια ανεξάρτητη έρευνα της αρχιτέκτονος μηχανικού Μαρίας Γεωργίου, η οποία ειδικεύεται στην αποκατάσταση και αναστήλωση μνημείων πολιτισμού. Στόχος του project, που ξεκίνησε το 2021, είναι η ελεύθερη και ανοικτή δημοσίευση αρχιτεκτονικών καταγραφών από παραδοσιακούς οικισμούς. Μέσα από τη φωτογράφιση, το σχέδιο και τη μελέτη της βιβλιογραφίας, η ερευνήτρια εμβαθύνει στην οικοδομική τεχνολογία κάθε τόπου, συμβάλλοντας σε έναν ανοικτό επιστημονικό διάλογο για την πολιτιστική κληρονομιά.

Αρχιτεκτονικές Καταγραφές

Η καταγραφή περιλαμβάνει τη φωτογραφική αποτύπωση, καθώς και τη σχεδιαστικη αποτυπωση ορισμένων εκ των σωζόμενων κτιρίων του οικισμού. Στο πλαίσιο της έρευνας, μελετήθηκαν τα παραδοσιακά πέτρινα κτίρια καθώς και οι εξωτερικοί φούρνοι του χωριού.

Για την τεκμηρίωσή τους, συστάθηκαν αρχιτεκτονικά σχέδια. Ειδικά για τους φούρνους, που δεν είχαν τύχει προηγούμενης τεκμηρίωσης, πραγματοποιήθηκε επιπλέον τρισδιάστατη σάρωση με χρήση κινητής συσκευής, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη απεικόνιση της κατασκευής τους.

Τα Ευρήματα της Έρευνας

Η έρευνα εστιάζει στο μοναδικό αρχιτεκτονικό ιδίωμα της περιοχής, το οποίο πηγάζει από την τοπική λιθοξοϊκή τέχνη του 19ου αιώνα, μια τέχνη που είναι εγγεγραμμένη στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μέσα από τη μελέτη των κτιρίων αναδεικνύονται τα εξής βασικά στοιχεία:

• Το ηφαιστειακό πέτρωμα και η ιστορία: Η αρχιτεκτονική του χωριού βασίστηκε στον τοπικό τόφφο, ένα ηφαιστειακό πέτρωμα εξαιρετικά εύκολο στη λάξευση. Το παλιό όνομα του οικισμού, «Τουκμάκ», προήλθε άμεσα από τον ήχο που έκαναν τα εργαλεία των πετράδων κατά το σφύριγμα της πέτρας. Η σημερινή ονομασία καθιερώθηκε αργότερα και συνδέεται με τη διάδοση της σηροτροφίας (εκτροφή μεταξοσκωλήκων) στην περιοχή.
• Οι ντουλγκέρηδες μάστορες: Τα κτίρια είναι έργα των ντουλγκέρηδων, οι οποίοι συνδύασαν την πλούσια ξυλουργική τους παράδοση με τη χρήση της πέτρας. Αντίθετα με άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας όπου ο ξύλινος σκελετός κρυβόταν (τσατμάς), εδώ ο σκελετός παραμένει εμφανής στον όροφο των κτιρίων.
• Η ορθοκανονική δομή των σκελετών: Οι τεχνίτες δημιούργησαν ένα αυστηρό σύστημα από παράλληλα “ντιρέκια” (υποστυλώματα), κεφαλόδεσμους και οριζόντιους αποστάτες. Αυτά σχηματίζουν ορθοκανονικά πλαίσια τα οποία στη συνέχεια γέμιζαν με τις λαξευμένες πέτρες. Στις γωνίες των κτιρίων χρησιμοποιήθηκαν ισχυρά διαγώνια ξύλινα μέλη για την επιπλέον στατική ενίσχυση των ακμών.

Ευχαριστίες & Συνεργασία

Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στον παππού Νικόλα και την γιαγιά Αποστολία για τις πολύτιμες πληροφορίες που μας παραχώρησαν σχετικά με τους φούρνους. Η τεκμηρίωσή τους εμπλουτίστηκε σημαντικά από τις εν λόγω συνεντεύξεις, καταγράφοντας τις τοπικές πρακτικές και τις μνήμες.

Η καταγραφή του Studio MNEME αποτελεί μια πολύτιμη επιστημονική τεκμηρίωση για την λογική των κατασκευών των προγόνων μας, λειτουργώντας ως αρχείο για την προστασία της τοπικής αρχιτεκτονικής.

Μπορείτε να διαβάσετε την πλήρη έρευνα, να δείτε το αναλυτικό φωτογραφικό υλικό και τα αρχιτεκτονικά σχέδια απευθείας στην ιστοσελίδα του Studio MNEME εδώ.